Moskiewskie akcje SB i KGB

Posted in ■ aktualności, ■ historia by Maciejewski Kazimierz on 7 marca 2011

Inwigilowanie Polaków i cudzoziemców w ZSRR, wymiana informacji i wspólne akcje z KGB – takie zadania wykonywała specjalna grupa SB „Wisła”, która działała w Moskwie od 1961 r. Od 1985 r. zdobywała ona też informacje o gorbaczowowskiej „pieriestrojce”.

Szczegóły działalności „Wisły” przynosi najnowszy numer periodyku pn. „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego”, wydawanego przez ABW. Archiwiści dokonali bilansu współpracy SB i KGB na podstawie akt z IPN.

„Wisłę” utworzono w 1961 r., na podstawie porozumienia z 1957 r. szefa MSW Władysława Wichy i szefa KGB gen. Piotra Iwaszutina. Była to samodzielna grupa kilku oficerów kontrwywiadu MSW, mających prawo do własnej pracy operacyjnej (w tym werbunku agentów) oraz zobowiązanych do współpracy z kontrwywiadem ZSRR przy rozpracowywaniu podejrzanych o „wrogą działalność” obywateli Polski i cudzoziemców.

W zainteresowaniu „Wisły” byli polscy naukowcy na stażu w ZSRR, delegaci PRL w Radzie Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, dziennikarze, przedstawiciele central handlowych, studenci, pracownicy budów, załogi statków, piloci LOT, kolejarze i turyści. Na prośbę KGB grupa „zabezpieczała” m.in. olimpiadę w Moskwie w 1980 r. i festiwal filmowy w Moskwie w 1977 r. Do systemu grupy włączono zarówno esbeków „zabezpieczających” budowę gazociągu orenburskiego (sprawdzali, czy wśród polskich robotników nie ma aktywistów „Solidarności”), jak i oficerów SB występujących „pod przykryciem” dyplomatów PRL. W latach 1980-84 z ZSRR wydalono 1453 Polaków, w tym 1389 robotników, m.in. Za propagandę solidarnościową, ale i za naruszanie przepisów celno-dewizowych.

Grupa werbowała w ZSRR obywateli PRL do tajnej współpracy, zarówno w celach kontrwywiadowczych, jak i wywiadowczych. W 1985 r. „Wisła” miała 145 „osobowych źródeł informacji”. Najwięcej – 38 w biurze radcy handlowego i centralach handlowych; 34 – w ambasadzie i konsulatach PRL, 25 – w RWPG, 17 – wśród polskich dziennikarzy. Opracowanie, które nie wymienia nazwisk, podkreśla, iż agenci ci przekazywali głównie „informacje o charakterze ogólnym”. W 1976 r. MSW narzekało na „niedostatek wartościowej agentury” grupy.

Opracowanie wymienia wiele wspólnych z KGB operacji „Wisły”. I tak np. w 1977 r. doszło do próby „podstawienia” agentów grupy dyplomatom z ambasady brytyjskiej. W 1984 r. agent „Wisły” o kryptonimie „Zbych” (doktorant z Moskwy) został wprowadzony jako rzekomy emisariusz „Solidarności” do nielegalnej organizacji z Leningradu, która szukała kontaktu z solidarnościowym podziemiem w Polsce. W wyniku tego KGB ustaliło skład tej organizacji.

Co roku „Wisła” przekazywała KGB coraz więcej informacji, których w połowie lat 80. było ponad 300. Były to np. doniesienia agentów „Wisły” o sekretarzu ambasady USA Bastecku, radcy ambasady RFN Arnocie oraz o korespondentach zachodnich mediów (w latach 1980-84 dotyczyły one 23 z nich). Grupa wskazywała też KGB kontakty obywateli ZSRR z cudzoziemcami. Na szczególną wdzięczność KGB „Wisła” zasłużyła zdobyciem w latach 1975-77 dokumentów dotyczących kas pancernych i zamków w placówkach dyplomatycznych państw Zachodu.

Za najcenniejszego agenta „Wisły” KGB uznawało „Irenę”, żonę członka ekipy budowlanej z RFN. KGB „odpłaciło się” m.in. ujawnieniem w 1986 r. „Wiśle” „nielegalnych kontaktów” pracownika RWPG, którego dzięki temu esbecy próbowali zwerbować (nie wiadomo, z jakim skutkiem). KGB wykorzystywało też możliwości „Wisły” do kreowania korzystnego wizerunku ZSRR w mediach.

Po dojściu do władzy Michaiła Gorbaczowa w 1985 r. „Wisła” dostała nowe zadanie: zdobywania informacji o sytuacji politycznej i społeczno-gospodarczej ZSRR, które pozyskiwano zarówno dzięki własnym agentom, jak i bezpośrednim kontaktom z oficerami KGB i aparatczykami KPZR. „Wisła” z typowo policyjnej placówki łącznikowej stała się komórką realizującą zadania z zakresu wywiadu politycznego” – napisali autorzy. Według nich funkcjonowanie grupy „nie zakończyło się wraz z rozwiązaniem SB. W marcu 1990 r. zmniejszono jej stan etatowy z ośmiu osób do czterech. Dalsze jej losy są trudne do odtworzenia”.

pap/niezalezna.pl

Reklama

Możliwość komentowania Moskiewskie akcje SB i KGB została wyłączona

%d blogerów lubi to: